مرتضى مطهرى
60
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
مىشود . اگر اين جهت را كه در كلمهء « ملت » نيز مانند كلمهء « مكتب » املاء و ديكته كردن گنجانيده شده است مورد توجه قرار دهيم ، شباهت و نزديكى اين دو كلمه بيشتر روشن مىشود . كلمهء « ملت » در اصطلاح امروز فارسى در اصطلاح امروز فارسى ، اين كلمه به كلى مفهوم مغايرى با مفهوم اصلى خود پيدا كرده است . امروز كلمهء « ملت » به يك واحد اجتماعى گفته مىشود كه داراى سابقهء تاريخى واحد و قانون و حكومت واحد و احياناً آمال و آرمانهاى مشترك و واحد مىباشند . ما امروز بجاى مردم آلمان و انگلستان و فرانسه و غيره ، ملت آلمان ، ملت انگلستان ، ملت فرانسه مىگوييم و احياناً به همهء آن مردم اين كلمه را اطلاق نمىكنيم ، به يك طبقه از مردم ، ملت مىگوييم ؛ يعنى آنها را به دو طبقه تقسيم مىكنيم : طبقهء حاكمه و طبقهء محكومه ؛ به طبقهء حاكمه كلمهء « دولت » و به طبقهء محكومه كلمهء « ملت » را اطلاق مىكنيم . اين اصطلاح فارسى يك اصطلاح مستحدث و جديد است و در واقع يك غلط است . در صد سال و دويست سال و هزار سال پيش هرگز اين كلمه در زبان فارسى به اين معنى غلط استعمال نمىشد . گمان مىكنم اين اصطلاح جديد از زمان مشروطيت به بعد پيدا شده است و ظاهراً ريشهء اين غلط اين بوده كه اين كلمه را مضافٌ اليه كلمهء ديگر قرار مىدادهاند ، مثلًا مىگفتهاند : پيروان ملت ابراهيم ، پيروان ملت محمد صلى الله عليه و آله ، پيروان ملت عيسى و همچنين . بعدها كلمهء پيروان حذف شده و گفتهاند : ملت محمد صلى الله عليه و آله ، ملت عيسى . كم كم كار به آنجا كشيده كه گفتهاند : ملت ايران ، ملت ترك ، ملت عرب ، ملت انگليس . به هر حال ، يك اصطلاح مستحدث است . اعراب امروز در مواردى كه ما كلمهء « ملت » را به كار مىبريم آنها كلمهء « قوم » يا كلمهء « شعب » را به كار مىبرند ، مثلًا مىگويند : « الشعب الايرانى » و يا « الشعب المصرى » و غيره . ما كه فعلًا در اين بحث كلمهء « ملت » و « مليت » را به كار مىبريم ، همان مفهوم جديد و مصطلح امروز فارسى را در نظر گرفتهايم ، خواه غلط و خواه درست .